Қазақстанның қарқынды дамып келе жатқан қаржы нарығында цифрлық микроқаржы ұйымдарының рөлі ерекше маңызға ие. Осы саладағы жетекші компаниялардың бірі – бұрын "OnlineKazFinance" ЖШС атауымен белгілі болған, қазір «OnlineKazFinance» АҚ (Solva брендімен жұмыс істейді) болып табылады. Бұл шолуда біз осы компанияның қызметін, несие өнімдерін, операциялық ерекшеліктерін, нарықтағы орнын және әлеуетті қарыз алушылар үшін маңызды кеңестерді жан-жақты қарастырамыз.
Компанияға шолу және Қазақстандағы тарихы
«OnlineKazFinance» АҚ 2016 жылдың 1 тамызында тіркелген сәттен бастап, Қазақстандағы цифрлық микроқаржы институттарының көшбасшысына айналды. Бастапқыда стартап ретінде құрылған компания қысқа уақыт ішінде елдегі төртінші ірі микроқаржы ұйымына және қамтамасыз етілмеген тұтынушылық несиелеу нарығындағы жетекші ойыншыға айналды.
- Заңды тіркеу деректері:
- Толық заңды атауы: «OnlineKazFinance» Акционерлік қоғамы
- Тіркелген күні: 2016 жылғы 1 тамыз
- Лицензия нөмірі: 02.21.0004.М (2021 жылғы 1 наурызда берілген)
- Тіркелген мекенжайы: Қазақстан Республикасы, 050012, Алматы қаласы, Сейфуллин даңғылы, 502
- Компания мәртебесі: 2025 жылға жоспарланған екінші деңгейлі банкке айналу процесінде.
- Меншік құрылымы: «OnlineKazFinance» халықаралық финтех-инвесторларға тиесілі Solva Group Ltd. арқылы басқарылады. Компания бұған дейін IDF Holding құрамында болған, бірақ 2022 жылы Қазақстандық бизнесі бөлініп, қазіргі меншік құрылымы қалыптасты.
- Бизнес моделі: Компания Қазақстандағы алғашқы толықтай цифрлық микроқаржы ұйымы ретінде жұмыс істейді. Ол жеке тұлғаларға және шағын және орта бизнеске меншікті технологиялық платформалар арқылы қамтамасыз етілмеген несиелер береді. Solva жылдам несие беруге бағытталған, бұл ретте озық IT инфрақұрылымын және кредиттік интеллект платформаларын қолданады.
- Басшылық құрамы: Бас директор – Әділ Мұхаметжанов (2025 жылғы 7 наурыздан бастап), бұрынғы Бас директор – Аида Имашева (қазір ESG бастамаларын қадағалайтын Бас директордың орынбасары). Директорлар кеңесінің төрағасы – Серімжан Досмумов.
Несие өнімдері және қызметтері
«OnlineKazFinance» (Solva) клиенттердің әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған көптеген несие өнімдерін ұсынады:
- Жеке несиелер:
- Сомасы: 200 000 KZT-ден 4 000 000 KZT-ге дейін.
- Пайыздық мөлшерлеме: Жылдық ең жоғары 36%.
- Мерзімі: 6 айдан 5 жылға дейін.
- Кепілдік: Қамтамасыз етілмеген несиелер (кепіл талап етілмейді).
- Мақсатты нарық: Жеке тұлғалар, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар және кәсіпкерлер.
- Шағын және орта бизнеске (ШОБ) арналған несиелер:
- Сомасы: 200 000 KZT-ден 4 000 000 KZT-ге дейін.
- Мерзімі: 6 айдан 3 жылға дейін.
- Несие портфеліндегі үлесі: 2024 жылғы жағдай бойынша жалпы несие портфелінің 60%-ы.
- Ерекше бағыт: Ауыл шаруашылығын қаржыландыру және әйелдер басқаратын бизнестерді қолдау.
- Мамандандырылған өнімдер:
- Револьверлік несие желілері: 20 000 АҚШ долларына дейін.
- Бөліп төлеу несиелері: 30 000 АҚШ долларына дейін, 1-5 жыл мерзімге.
- Қысқа мерзімді айналым капиталы: 5 000 АҚШ долларына дейін, 120 күн мерзімге.
- Ауыл шаруашылығы несиелері: Фермерлерге арналған мамандандырылған өнімдер.
Пайыздық мөлшерлемелер, комиссиялар және несие шарттары
«OnlineKazFinance» ашық баға саясатын ұстанады және «жасырын комиссиялар жоқ» деп жарнамалайды. Алайда, несие беру, өңдеу ақылары және кешіктірілген төлем айыппұлдары туралы нақты мәліметтер жалпыға қолжетімді дереккөздерде толық көрсетілмеген. Дегенмен, компания Қазақстанның реттеушілік нормаларына сәйкес жұмыс істейді, ол микроқаржы ұйымдарынан алынатын микронесиелер үшін жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесін (ЖТСМ) ең жоғары 46% мөлшерінде белгілейді. Компанияның жарнамаланған максималды мөлшерлемесі – 36% – бұл шектен асып кетпейді.
Қолдану процесі, мобильді қолданба және реттеушілік мәртебесі
Қолдану процесі және талаптар
Solva-дан несие алу процесі толығымен цифрландырылған және ыңғайлы етіп жасалған:
- Цифрлық арналар: Несиеге өтінімді мобильді қосымша (iOS және Android платформаларында қолжетімді) немесе solva.kz веб-сайты арқылы онлайн толтыруға болады.
- Шешім қабылдау уақыты: Өтінімді өңдеу және мақұлдау 15 минуттан аспайды.
- Физикалық қатысу: Компанияның Қазақстан бойынша бірнеше физикалық филиалдары бар, бірақ онлайн қызметтерге басымдық беріледі.
- Тұтынушыны тану (KYC) және тіркеу процесі: Компания озық цифрлық сәйкестікті тексеру әдістерін қолданады, оның ішінде биометриялық аутентификация (саусақ ізі және бет тану), PIN-код арқылы кіру, кешенді алаяқтыққа қарсы бағалау және мінез-құлық биометриясы, сондай-ақ цифрлық ізді талдау.
- Несиелік скоринг және андеррайтинг әдіснамасы: «OnlineKazFinance» меншікті несиелік скоринг технологиясын қолданады, ол дәстүрлі несиелік бағалауға, озық алаяқтыққа қарсы жүйелерге, мінез-құлық биометриясын талдауға және цифрлық ізді бағалауға негізделген.
Мобильді қолданба ерекшеліктері және қолданушы тәжірибесі
Solva мобильді қосымшасы клиенттерге несиелерді басқаруға арналған ыңғайлы және функционалдық құрал болып табылады:
- Қолжетімділігі: iOS (App Store) және Android (Google Play) жүйелерінде қолжетімді.
- Ерекшеліктері: Биометриялық кіру (саусақ ізі, бет тану), PIN-кодты қауіпсіздік, төлемдерді бақылау және тарихы, мерзімінен бұрын өтеу мүмкіндіктері, филиал іздеу функциясы, көптілді қолдау (орыс, қазақ тілдері).
- Қосымшаға қатысты пікірлер мен рейтингтер: Қосымша 4.0-4.5 жұлдыз деңгейінде аралас пікірлер алады. Жалпы шағымдар агрессивті өндіріп алу тәжірибесіне қатысты болса, оң пікірлер ыңғайлылығы мен жылдам өңдеуді атап көрсетеді.
Реттеушілік мәртебесі және лицензиялау
«OnlineKazFinance» Қазақстанның қаржы нарығындағы барлық нормативтік талаптарға сәйкес жұмыс істейді:
- Ағымдағы лицензия: 02.21.0004.М микроқаржы ұйымының лицензиясы.
- Берген орган: Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА).
- Берілген күні: 2021 жылғы 1 наурыз.
- Жоспарланған түрлендіру: 2025 жылы банк лицензиясын алу жоспарланған.
- Реттеушілік қадағалау: ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің бастауыш реттеушісі болып табылады. Қазақстан Микроқаржы Ұйымдары Қауымдастығының (ҚМҰҚ) белсенді мүшесі.
- Тұтынушылардың құқықтарын қорғау: Несие шарттары мен талаптарының ашық көрсетілуі, шағымдарды шешу үшін клиенттік омбудсмен, деректерді қорғау және құпиялылық шаралары.
Нарықтағы позициясы және бәсекелестермен салыстыру
«OnlineKazFinance» Қазақстанның микроқаржы нарығындағы маңызды ойыншылардың бірі болып табылады.
- Нарықтағы рейтинг және бәсекеге қабілеттілік:
- Микроқаржы нарығындағы рейтинг: Қазақстанда #4 орында.
- Қамтамасыз етілмеген тұтынушылық несиелеу: #1 позиция.
- Нарық үлесі: ШОБ сегментінде 3%, банктер мен МҚҰ арасында қамтамасыз етілмеген тұтынушылық несиелеуде 1.5%.
- Портфельдік рейтинг: 139.5 миллиард KZT несие портфелімен МҚҰ арасында үшінші ірі.
- Негізгі бәсекелестер:
- Банк секторы: Kaspi Bank, Halyk Bank, Home Credit Bank.
- МҚҰ секторы: Toyota Financial Services Kazakhstan, MyCar Finance, KMF (қазір банкке айналуда).
- Цифрлық несиелеу: MoneyMan.kz және басқа цифрлық микроқаржы платформалары.
- Өсу траекториясы және кеңейту жоспарлары: Компанияның несие портфелі 2020 жылы екі есе өсіп, 38.1 миллиард KZT-ге жетті. 2022-2023 жылдарға 40%-45% несие портфелінің өсуі болжанған. 2025 жылы екінші деңгейлі банкке айналу және Орталық Азия бойынша кеңею жоспарлары бар.
- Стратегиялық серіктестіктер: Қазақстан қор биржасында (KASE) және Астана халықаралық биржасында (AIX) белсенді эмитент. Mintos пирингтік несиелеу платформасымен серіктестік орнатқан және ірі төлем жүйелерімен интеграцияланған.
Әлеуетті қарыз алушылар үшін практикалық кеңестер
«OnlineKazFinance» ұйымының несие өнімдерін қарастырып отырған қазақстандық қарыз алушылар үшін бірнеше маңызды кеңестер:
- Қажеттілік пен мүмкіндіктерді бағалаңыз: Несие алмас бұрын, қарыздың қажеттілігін және оны уақытында қайтара алу мүмкіндіктеріңізді мұқият бағалаңыз. Несие жүктемесінің айлық табысыңызға қалай әсер ететінін есептеңіз.
- Шарттарды мұқият оқып шығыңыз: Несие шартына қол қоймас бұрын, оның барлық тармақтарын, соның ішінде пайыздық мөлшерлемелерді, төлем кестесін, айыппұлдар мен комиссияларды мұқият оқып шығыңыз. Түсініксіз сұрақтарыңыз болса, компания өкілдерінен нақтылауды сұраңыз.
- Пайыздық мөлшерлемелерді салыстырыңыз: Solva ұсынған пайыздық мөлшерлемелерді басқа микроқаржы ұйымдарының және банктердің ұсыныстарымен салыстырыңыз. Ең тиімді нұсқаны таңдау үшін ЖТСМ-ге (жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі) назар аударыңыз.
- Мобильді қосымшаны тиімді пайдаланыңыз: Solva мобильді қосымшасы төлемдерді бақылауға, несие тарихын көруге және мерзімінен бұрын өтеуге мүмкіндік береді. Бұл мүмкіндіктерді несиеңізді тиімді басқару үшін пайдаланыңыз.
- Төлем мерзімдерін қадағалаңыз: Несие төлемдерін уақытында жүргізу өте маңызды. Кешіктірілген төлемдер айыппұлдарға және несие тарихының нашарлауына әкелуі мүмкін. Қосымшадағы ескерту функцияларын пайдаланыңыз.
- Шағымдарды шешу жүйесін біліңіз: Егер қандай да бір мәселелер туындаса немесе шағымдар болса, компанияның ішкі шағымдарды өңдеу жүйесіне немесе клиенттік омбудсменге жүгінуге болады. Компанияның тұтынушыларға қолдау көрсету арналарын пайдаланыңыз.
- Алаяқтыққа қарсы шараларға назар аударыңыз: Компания деректерді қорғау және биометриялық аутентификация сияқты қауіпсіздік шараларын қолданады. Жеке деректеріңізді қорғау үшін барлық қажетті қадамдарды жасаңыз.
«OnlineKazFinance» цифрлық микроқаржы ұйымы Қазақстандағы қаржылық инклюзивтілікті арттыруда және халыққа, әсіресе ШОБ пен әйел кәсіпкерлерге, қаржылық қызметтерді қолжетімді етуде маңызды рөл атқарады. Оның заманауи технологиялары мен кеңейту жоспарлары компанияның болашақтағы дамуының зор әлеуетін көрсетеді.